Is Max Havelaar representatief voor de Romantische literatuur?
'Ik ben makelaar in koffi, en woon op de Lauriergracht, N° 37. Het is myn gewoonte niet, romans te schryven, of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd, voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aantevangen, dat gy, lieve lezer, zoo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffi zyt, of als ge wat anders zyt.'
Wanneer je je verdiept in de Nederlandse literatuur, zul je deze zinnen hoogstwaarschijnlijk lezen. Het is het begin van 'Max Havelaar' van Multatuli, pseudoniem van Eduard Douwes Dekker, verschenen in 1860. Deze roman gaat over het leven in Nederlands-Indië en is geschreven in de tijd dat de Romantiek een belangrijke literaire stroming was in Europa.
De Romantiek is een stroming in de literatuur aan het eind van 18e en in de 19e eeuw. Het was een periode waarin mensen zich afzetten van de voorgaande periode, de Verlichting. Een kenmerk van deze stroming is de nadruk op het gevoel en de emoties van personages. Er wordt meer uitgegaan van het gevoel dan van het verstand en er wordt aandacht geschonken aan de natuur. Een ander centraal thema is de afzet tegen de politiek. Ook wordt er vaak geschreven over reizen naar verre landen. Veel van deze kenmerken zijn terug te vinden in het boek van Multatuli.
Multatuli benadrukt in zijn boek het gevoel. Gedachtegangen van hoofdpersonages worden uitvoerig beschreven. In bijvoorbeeld het liefdesverhaal van Saidjah en Adinda komen veel emoties tot uiting in het boek. Er wordt zo door Multatuli veel emotie en medeleven bij de lezer opgewekt. Max Havelaar heeft een sterk gevoel voor rechtvaardigheid, en laat zich daar door leiden. Zo wordt zijn gevoel boven zijn verstand verkozen. Aan het eind van het boek wordt ook vanuit Multatuli zelf geschreven hoe hij zich voelt over de situatie in Nederlands-Indië. Dit zijn belangrijke aspecten van de Romantiek.
In heel het boek staat de afzet tegen de politiek centraal. Het tegengaan van politieke onderdrukking is een van de belangrijkste thema's van het boek. Het Indonesische volk onderdrukt door de Nederlanders. Hier is Max Havelaar op tegen en hij probeert de onderdrukking tegen te gaan.
Een ander aspect van de Romantiek is dat er binnen een boek verschillende verhaallijnen zijn. Ook dit is in Max Havelaar het geval. Er zijn drie verschillende vertellers in het boek: Batavus Droogstoppel, een Amsterdamse koffiehandelaar; Max Havelaar, assistent-resident van Lebak, en Multatuli zelf. Ook wordt in het boek een verhaal over Saidjah en Adinda verteld.
Je kunt dus zeker zeggen dat Max Havelaar representatief is voor de Romantiek. Het is geschreven in de tijd dat de Romantiek een belangrijke stroming was, en veel Romantische aspecten kunnen worden teruggevonden in het boek. Het gevoel en emoties worden benadrukt en verkozen boven het verstand, de afzet tegen de politiek is een belangrijk thema en in het boek kunnen verschillende verhaallijnen worden onderscheiden.
